Voor een gewone woningwarmtepomp bestaat er op Vlaams niveau geen wettelijke geluidsnorm. De VLAREM-cijfers gelden enkel voor ingedeelde installaties vanaf 5 kW drijfkracht, en daar valt de meeste woningwarmtepomp niet onder. Wat wel telt: de regels van uw gemeente, de Code van goede praktijk als streefdoel (45 dB(A) overdag, 40 dB(A) 's nachts aan de perceelsgrens), en burenhinder uit het Burgerlijk Wetboek. Dat laatste is uw grootste juridische risico.
De norm die iedereen citeert, en waarom ze bij u niet geldt
VLAREM II bevat wel degelijk geluidsvoorwaarden voor warmtepompen. Maar die gelden uitsluitend voor installaties die "ingedeeld" zijn: toestellen die meldings- of vergunningsplichtig zijn omdat ze als hinderlijke inrichting beschouwd worden. En dat begint pas vanaf 5 kW drijfkracht.
De officiële Leidraad van het Departement Omgeving zegt het zelf, letterlijk:
"Op Vlaams niveau bestaan alleen geluidsvoorwaarden voor warmtepompen en airco's die ingedeeld als hinderlijke inrichting zijn en dus vergunnings- of meldingsplichtig zijn. Veel warmtepompen en airco's voor individuele woningen zijn dit echter niet. In dat geval zijn op Vlaams niveau momenteel geen geluidsvoorwaarden bepaald."
Leidraad "Omgevingsaspecten bij warmtepompen en airco-installaties", Departement Omgeving
Met andere woorden: wie u "40 dB(A) volgens VLAREM" voorhoudt voor een doorsnee gezinswoning, citeert een norm die op uw situatie niet van toepassing is. Dat is geen detail, want het leidt tot verkeerde verwachtingen bij u én bij uw buren.
Bent u ingedeeld of niet? De 5 kW-drempel
Alles draait om het begrip drijfkracht, en daar gaat het bijna altijd mis:
Drijfkracht is het geïnstalleerde elektrische vermogen, niet het thermische vermogen. Een warmtepomp die 9 kW warmte levert, heeft vaak maar 2 tot 3 kW elektrisch vermogen nodig. In brochures staat dat als "maximaal opgenomen vermogen (EN 14511)". Verwar dat niet met het verwarmingsvermogen dat op de voorkant prijkt.
Twee regels die u makkelijk over het hoofd ziet:
- Het gaat om de totale drijfkracht per wooneenheid. Alle koelinstallaties, warmtepompen en airco's in uw woning worden opgeteld. Het officiële voorbeeld uit de Leidraad: een airco van 2,72 kW plus een zwembadwarmtepomp van 2,42 kW is samen 5,14 kW, en dus zijn ze allebei meldingsplichtig.
- Het maximale vermogen telt, ook als uw toestel in de praktijk meestal veel lager draait.
| Totale drijfkracht (elektrisch) | Gevolg |
|---|---|
| Minder dan 5 kW | Niets melden |
| 5 kW tot en met 200 kW | Melding klasse 3 bij de stad |
| Meer dan 200 kW | Omgevingsvergunning |
De Leidraad stelt uitdrukkelijk dat de meeste warmtepompen en airco's voor individuele woningen onder 5 kW per wooneenheid blijven. In een appartementsgebouw wordt bovendien per wooneenheid beoordeeld, niet voor het hele gebouw.
Geen wettelijke norm. Waar moet u zich dan aan houden?
"Geen Vlaamse norm" betekent nadrukkelijk niet "u mag zoveel lawaai maken als u wilt". Er is een duidelijke volgorde.
1. Eerst uw gemeente
Het politiereglement, een stedenbouwkundige verordening, een RUP of de verkavelingsvoorschriften van uw wijk kunnen strengere regels opleggen. Gemeenten mogen dat. Dit is altijd uw eerste controle, en voor Gent en de deelgemeenten is dat de dienst omgeving van de Stad.
2. Dan de Code van goede praktijk
Zijn er geen lokale regels, dan geldt de Code van goede praktijk voor geluid van buitenunits van residentiële lucht-lucht en lucht-water warmtepompen van het Departement Omgeving. Belangrijk: dit is een streefdoel, geen wet.
| Periode | Richtwaarde |
|---|---|
| Overdag en 's avonds | ≤ 45 dB(A) |
| 's Nachts | ≤ 40 dB(A) |
Let op waar dit gemeten wordt, want dat is niet bij uw toestel: aan de perceelsgrens of op het terras van de buren, en ter hoogte van hun opengaande ramen. Het gaat dus om wat de buren horen, niet om wat u hoort.
3. En altijd: burenhinder
Ook zonder specifieke norm mag u geen bovenmatige hinder veroorzaken. Dat staat in artikel 3.101 van het Burgerlijk Wetboek en het geldt onverkort. In de praktijk is dit uw grootste juridische risico: een buur die naar de vrederechter stapt, hoeft geen VLAREM-norm aan te wijzen. Bovenmatige hinder volstaat.
Daarom is de verstandhouding met uw buren hier belangrijker dan welk cijfer ook. Een unit die u vooraf bespreekt, geeft zelden problemen. Een unit die op een zaterdag onaangekondigd tegen de scheidingsmuur verschijnt, wel.
De 2 meter-regel: dit is geen advies maar een echte regel
Hier zit een harde grens die veel mensen missen. Uw buitenunit is vrijgesteld van omgevingsvergunning als hij:
- op minstens 2 meter van de perceelsgrens staat, of tot tegen een bestaande scheidingsmuur;
- binnen 30 meter van uw vergunde woning staat;
- niet in ruimtelijk kwetsbaar gebied staat.
Staat de unit dichter dan 2 meter bij de perceelsgrens zonder dat er een bestaande scheidingsmuur is, dan hebt u wél een omgevingsvergunning nodig. Dat geldt zelfs als de unit er maar gedeeltelijk binnen staat. Het mag dus perfect dichterbij, maar dan met vergunning.
De praktische valkuil in een Gentse rijwoning. Smalle stadstuinen zijn vaak nauwelijks breder dan zes meter. Twee meter van beide perceelsgrenzen blijven is dan snel onmogelijk, tenzij u tegen de bestaande scheidingsmuur plaatst. Bespreek de inplanting dus vóór de offerte definitief is, niet op de dag van de plaatsing.
Wat maakt zo'n toestel nu écht voor lawaai?
Eerst het onderscheid dat fabrikanten graag laten vervagen:
- LWA (geluidsvermogen) is een eigenschap van de machine zelf. Europese Ecodesign-regels begrenzen dat: maximaal 65 dB voor toestellen tot 6 kW warmteafgifte, 70 dB voor 6 tot 12 kW, en 78 dB voor 12 tot 30 kW.
- dB(A) op afstand (geluidsdruk) is wat u werkelijk hoort, en dat daalt naarmate u verder staat.
Die twee getallen zijn niet vergelijkbaar. Een brochure die "65 dB" vermeldt, klinkt alarmerend maar noemt vermoedelijk het geluidsvermogen, niet wat er bij de buren aankomt. Vraag altijd welke grootheid bedoeld wordt.
Een moderne lucht-water buitenunit produceert volgens fabrikantopgaven doorgaans 45 tot 55 dB(A) op één meter. Vanaf dat punt geldt een eenvoudige natuurwet: elke verdubbeling van de afstand haalt er ongeveer 6 dB(A) af. Staat een unit op 50 dB(A) op één meter, dan zit u rond 44 dB(A) op twee meter, 38 dB(A) op vier meter en 32 dB(A) op acht meter.
Dat verklaart waarom plaatsing zoveel belangrijker is dan het merk: enkele meters extra afstand doen meer voor uw buren dan welke "stille modus" ook.
Nog twee dingen die meespelen
- Een bromtoon telt dubbel. De Belgische norm NBN S 01-400-1 rekent een strafpunt van 5 dB aan wanneer het geluid een duidelijke tonale component heeft, dus een hoorbare brom of fluittoon. Een toestel dat "maar" 40 dB(A) haalt maar bromt, wordt beoordeeld als 45.
- Bij een gedeelde muur gelden strengere eisen binnen. Diezelfde norm legt voor het geluid ín de woning van de buren grenzen op: ongeveer 29 dB in een slaapkamer en 34 dB in een woonkamer. Dat is relevant bij rijwoningen en appartementen, waar trillingen zich via de constructie voortplanten. Een goede trillingsdemping is daar geen luxe.
Twijfelt u over de plaatsing bij u thuis?
Een erkende installateur uit de regio Gent bekijkt ter plaatse waar de unit kan staan, rekening houdend met de 2 meter-regel en uw buren.
Vraag een gratis offerte →Uw aanvraag gaat naar één installateur uit uw regio. Niet naar vijf. Gratis en vrijblijvend.
Nog niet zover? Bekijk eerst welke premie u krijgt →
Veelgestelde vragen
Hoeveel decibel mag een warmtepomp maken in Vlaanderen?
Voor een gewone woningwarmtepomp bestaat er op Vlaams niveau geen wettelijke geluidsnorm. De vaak geciteerde 40 dB(A) overdag en 30 dB(A) 's nachts uit VLAREM II geldt alleen voor ingedeelde installaties vanaf 5 kW drijfkracht. Voor niet-ingedeelde toestellen geldt de Code van goede praktijk als streefdoel: 45 dB(A) overdag en 's avonds, 40 dB(A) 's nachts, gemeten aan de perceelsgrens.
Moet ik mijn warmtepomp melden bij de gemeente?
Alleen vanaf 5 kW totale geïnstalleerde drijfkracht. Drijfkracht is het elektrisch vermogen, niet het thermisch vermogen. U telt alle koelinstallaties, warmtepompen en airco's in de woning samen. De meeste warmtepompen voor een individuele woning blijven onder 5 kW en hoeven dus niet gemeld te worden.
Hoe ver moet een warmtepomp van de perceelsgrens staan?
De buitenunit is vrijgesteld van omgevingsvergunning als hij minstens 2 meter van de perceelsgrens staat, of tot tegen een bestaande scheidingsmuur. Staat hij dichterbij zonder scheidingsmuur, dan hebt u een omgevingsvergunning nodig. Dat geldt ook als de unit er maar gedeeltelijk binnen staat.
Wat is het verschil tussen dB(A) en LWA?
LWA is het geluidsvermogen van het toestel zelf, een eigenschap van de machine. dB(A) op afstand is de geluidsdruk die u hoort en die daalt met de afstand. Fabrikanten adverteren vaak met LWA. Die twee getallen zijn niet vergelijkbaar.
Mijn buur klaagt, maar ik zit onder de richtwaarde. Sta ik dan sterk?
Niet automatisch. De richtwaarde is een streefdoel, geen wettelijke vrijstelling. Burenhinder uit artikel 3.101 van het Burgerlijk Wetboek geldt altijd, ook als u onder de richtwaarde blijft. Een gesprek en een aanpassing van de opstelling of de nachtinstelling is bijna altijd goedkoper dan een procedure.
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op officiële bronnen. Controleer ze gerust zelf: